- Status
- Afgerond
- Jaar van uitgave
- 2026
- Contactpersoon
- Femke van de Ven, GGD Gelderland-Midden
Nederland verduurzaamt in hoog tempo: miljoenen (huur)woningen krijgen betere isolatie en een lagere energierekening. Maar naast voordelen voor comfort en energieverbruik ontstaan soms nieuwe uitdagingen, zoals hitte en geluid. Dit project onderzocht hoe bewoners het binnenmilieu ervaren na verduurzaming en hoe goede voorlichting kan helpen problemen te voorkomen.
Achtergrond en doel van het onderzoek
De afgelopen jaren zijn er al veel (huur)woningen verduurzaamd en er zullen nog zeker zo’n twee miljoen woningen volgen. Dit geeft vele voordelen voor het energieverbruik en het binnenmilieu, maar helaas ontstaan er soms nieuwe problemen. Bijvoorbeeld problemen met hitte als er goede isolatie is aangebracht, maar geen goede ventilatie of zonwering. Of er ontstaan gezondheidsproblemen door vocht en schimmels als gevolg van slechte ventilatie. Ook kunnen problemen ontstaan door verkeerde installatie of incorrect gebruik door bewoners van bijvoorbeeld een warmtepomp of mechanisch ventilatiesysteem.
Met dit project is in kaart gebracht hoe bewoners het binnenmilieu ervaren voor en na verduurzaming. Daarnaast is onderzocht hoe bewonersgedrag verbeterd kan worden, onder andere door effectieve voorlichting over het gebruik van de woning en technische installaties.
Aanpak
Er is geïnventariseerd hoe de communicatie met bewoners rondom verduurzamingsprojecten is verlopen en welke maatregelen zijn genomen bij de geselecteerde projecten voor het onderzoek. Op basis van de inventarisatie zijn er vragenlijsten opgesteld die bij bewoners vervolgens zijn uitgezet.
De vragenlijsten zijn afgenomen in twee verschillende wijken:
- Arnhem (Klarendal): 70 huishoudens waarvan de woningen in december 2023 toekomstbestendig zijn gerenoveerd. Gemiddeld gingen deze woningen van energielabel D naar A.
- Ede (Indische Buurt): circa 90 huishoudens waarvan de woningen in de zomer van 2024 zijn opgeleverd na grootschalige renovatie.
In totaal vulden 42 bewoners de online vragenlijst in. Daarnaast is via huis-aan-huisbezoeken aanvullende informatie verzameld.
Resultaten
Ervaring van het binnenmilieu
De resultaten laten zien dat bewoners over het algemeen tevreden zijn over hun woning na verduurzaming. Zij ervaren meer comfort, minder vocht-, schimmel- en tochtproblemen en vaak een lager energieverbruik. Tegelijkertijd blijkt dat sommige bewoners nieuwe problemen ervaren, zoals geluid van mechanische ventilatie, tochtklachten, aanhoudende warmte in de zomer of onduidelijkheid over het gebruik van nieuwe installaties.
Verloop van het renovatieproces
Het verloop van het renovatieproces blijkt van invloed op de tevredenheid van bewoners na renovatie. Overlast, rommel, vertragingen, onduidelijkheid of een gevoel van onvoldoende inspraak kunnen een grote invloed hebben op hoe bewoners het resultaat ervaren. Bewoners die tevreden zijn over de mate van inspraak zijn duidelijk tevredener over het eindresultaat van de verduurzaming.
Communicatie
Op het gebied van communicatie blijkt dat bewoners verschillende voorkeuren hebben. Er is daarom geen eenduidige communicatiestrategie die voor iedereen werkt. Een combinatie van verschillende communicatiekanalen is nodig om zoveel mogelijk bewoners te bereiken. Ook herhaalde en praktische uitleg over het gebruik van de woning en installaties ná oplevering is nodig voor beter begrip hoe de aangepaste woning het beste kan worden gebruikt.
Conclusie
De onderzoekers concluderen over het algemeen dat renovatie leidt tot een beter binnenmilieu, maar tevredenheid hangt mede af van het proces van de verduurzaming, inspraak en communicatie naar de bewoners. Woningcorporaties kunnen bewoners beter ondersteunen door meerdere verschillende communicatiemiddelen in te zetten, zorg te dragen voor een zorgvuldige verbouwing, aandacht te besteden aan nazorg en bewoners actief te betrekken bij het renovatieproces.
"De gesprekken met bewoners aan de deur hebben me erg verrast; de impact van de renovatie was voelbaar in de emotionele verhalen die we aan de deur hoorden. Het belang van goede communicatie over de renovatie én de ‘nieuwe’ woning kwam daarbij ook duidelijk naar voren." – Femke van de Ven (GGD Gelderland-Midden)
Meer informatie
Alle resultaten, conclusies en aanbevelingen vind je terug in het rapport. Ook is er een factsheet met praktische tips en aanbevelingen rondom communicatie bij verduurzamingstrajecten voor woningcorporaties ontwikkeld. Zowel het rapport en de factsheet vind linksboven terug onder Downloads.
Publieksinformatie over een gezond binnenmilieu lees je via GGD Leefomgeving. Je leest hier o.a. ook meer over goed ventileren, schimmels weghalen en voorkomen, etc.
Professional? Lees meer over gezondheidsgevolgen door het binnenmilieu op Leefomgeving | Binnenmilieu | Volksgezondheid en Zorg. Meer over de GGD advisering over binnenmilieu en gezondheid lees je via GGD GHOR Nederland.
Afgerond: Juli 2026
Dit project is een samenwerking van GGD Gelderland-Midden, Woningcorporaties Volkshuisvesting Arnhem, Woonstede en Universitair Medisch centrum Utrecht.