Naar een voorstel voor weging indicatoren gezonde leefomgeving

In de adviespraktijk van GGD’en groeit de behoefte aan een integrale beoordeling van de gezondheid van de leefomgeving. Maar de gezondheidseffecten van verschillende leefomgevingsfactoren laten zich niet direct met elkaar vergelijken. In dit project gaan we aan de slag met een wegingsmethodiek die rekening houdt met ziektelast en effectgrootte, toegepast op een selectie van indicatoren uit de recent ontwikkelde Basisset Indicatoren Gezonde Leefomgeving.

Achtergrond en doel van het onderzoek

De behoefte aan een integrale beoordeling van de gezondheid van de leefomgeving groeit. In MER‑trajecten worden nu vaak de scores van indicatoren van de leefomgeving (zoals luchtkwaliteit of groen) simpelweg bij elkaar opgeteld, terwijl de gezondheidrelevantie van de verschillende indicatoren sterk kan verschillen. Door ze desondanks direct met elkaar te vergelijken of zelfs simpelweg op te tellen, worden de totale gezondheidseffecten verkeerd ingeschat. Dat kan zowel een overschatting als een onderschatting zijn.

In dit project wordt daarom in kaart gebracht welke kennis over gezondheidseffecten beschikbaar is voor  indicatoren uit de recent door RIVM en TNO ontwikkelde Basisset Indicatoren Gezonde Leefomgeving (zie onderstaande afbeelding). In dit project gaat het met name om het ontwikkelen van een goede methodologie, daarom wordt er gefocust op een selectie van veelgebruikte indicatoren, namelijk: luchtkwaliteit, geluid, hittestress, groen en bewegen.

Het doel van dit project is om te komen tot een (voorstel voor) een wegingsmethodiek, die GGD’en ondersteunt in de advisering over gezondheid in ruimtelijke plannen.

Aanpak

Het project bestaat uit drie hoofdsporen:

1. Inventarisatie van bestaande kennis

De onderzoekers brengen samen met experts van RIVM en TNO in kaart welke gegevens beschikbaar zijn over o.a. ziektelast, hinder en mentale gezondheid per omgevingsfactor en beoordelen deze op betrouwbaarheid en toepasbaarheid.

2. Expertconsultatie

In een aantal expertsessies – met experts op zowel de individuele indicatoren als het brede kennisveld van de milieu-epidemiologie – is het streven om via de Delphi methode, gevolgd door verschillende discussierondes tot overeenstemming te komen over een weging van de indicatoren ten opzichte van elkaar.

3. Ontwikkeling van een praktisch handvat

Op basis van de verzamelde inzichten wordt een voorstel voor de weging uitgewerkt in een praktisch handvat voor toepassing in de praktijk. Daarbij wordt expliciet gekeken naar bruikbaarheid in MER‑trajecten en gebiedsontwikkelingen. Het voorstel vormt een eerste, levende versie die in de toekomst verder kan worden uitgebreid en aangescherpt.

Verwachte resultaten

Het project levert een voorstel voor weging op in een praktisch handvat voor toepassing in de praktijk. Dit ondersteunt GGD’en in hun advisering over gezondheid in ruimtelijke plannen. Het resultaat wordt gedeeld via een korte notitie die toepasbaar is in de GGD-adviespraktijk, een uitgebreider rapport met onderbouwing van de gemaakte keuzes en beschrijving van de toegepaste methodologie, en een webinar via de AWGL.

Meer weten?

Wil je alvast meer weten over de Basisset indicatoren Gezonde Leefomgeving? Lees op de website van het RIVM hun nieuwsbericht of download de brochure of het rapport.

Heb je een vraag over dit project? Neem dan contact op met Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Looptijd: Februari 2026 – September 2026

Dit project is een samenwerking van GGD Haaglanden, GGD regio Utrecht, RIVM, TNO, provincie Utrecht en gemeente Den Haag.